De natuurvriendelijke tuin
Met natuurvriendelijk tuinieren wordt bedoeld dat u de natuur kan binnenlokken in uw tuin door de plantenkeuze, het onderhoud en de maatregelen om dieren te lokken. Allerlei planten en diersoorten proberen zich te handhaven in onze dichtbebouwde omgeving en daarom zijn tuinen, parken en oude bomen steeds meer belangrijke toevluchtsoorden.
Dit betekent niet dat in een natuurvriendelijke tuin alles z'n gang kan gaan. Al is de aanpak een andere, ook hier moet worden ingegrepen.
Tuinieren levert het meeste voldoening op als de planten het naar hun zin hebben. Ze zijn dan vitaal, bloeien en groeien goed en hebben dan weerstand tegen ziekten en plagen. Voor een gezonde begroeiing is het van belang om zo veel mogelijk aan te sluiten bij de mogelijkheden die de tuin zelf heeft. Ligging, grondsoort, vochtgehalte en oppervlakte zijn omstandigheden die de plantengroei en het dierenleven in de tuin beïnvloeden.
Naast het creëren van mogelijkheden voor planten en dieren, zijn ook bewuste keuzes op het gebied van ondermeer onderhoud, toegepast materiaal voor heggen en bestrating, en watergebruik van belang.

Plantkeuze en omstandigheden
Bij het kiezen van de planten zijn grondsoort en ligging van groot belang. De grondsoort vormt de basis van een tuin en is in grote lijnen bepalend voor wat mogelijk is. Elke grondsoort heeft verschillende eigenschappen wat betreft voedselrijkdom, vochtvasthoudend vermogen en doorlatendheid. De meest voorkomende grondsoorten zijn zand, klei en leem. Voedselrijkdom, structuur en vochtgehalte van de grond zijn tot op zekere hoogte te beinvloeden. In een natuurvriendelijke tuin is het de sport om deze eigenschappen te benutten. Het AVVN, www.avvn.nl, onderzoekt grondmonsters uit tuinen en geeft hiervoor een bemestingsadvies.
De hoeveelheid licht die een plant nodig heeft, loopt sterk uiteen. Vaak worden termen als zon, halfschaduw of schaduw gebruikt voor de juiste plaats voor een plant. Deze indeling is echter een grove leidraad. Zo heeft de zon ook veel invloed op de verdamping en hiermee op de uitdroging van de grond. Sommige planten moeten op drogere grond in de schaduw staan, terwijl ze op vochtige grond in de zon ook kunnen groeien. Veel bloeiende planten die insecten trekken, hebben een zonnige, warme plaats nodig om goed te kunnen bloeien.
In een natuurvriendelijke tuin is het belangrijk om vooral inheemse gewassen aan te planten, omdat ie de meeste meerwaarde hebben voor andere gewassen. Tussen planten en insecten die van nature thuishoren in Nederland bestaan talloze verbanden.
Voor welke planten goed gedijen in uw tuin, kunt u diverse plantenboeken raadplegen. Ook goed rondkijken in de omgeving levert veel informatie op, omdat planten door hun aanwezigheid de grondsoort, vochtigheid, aanwezigheid van kalk laten zien.

Hoe komt u aan zaden en wilde planten?
Verspreid over het land zijn een aantal kwekerijen van wilde planten. Sommigen verkopen ook biologisch geteelde bloembollen. De meeste zijn aangesloten bij Wilde Weelde. Telefoon en internet: (035) 656 58 59 en www.wildeweelde.nl
Via tuincentra en kwekerijen is een beperkt assortiment wilde planten te koop. Wel opletten dat u de wilde soort krijgt.
Zaden zijn vaak verkrijgbaar bij de heemtuinen van de natuurorganisaties IVN en KNNV. Ook verkopen zij wel zelf opgekweekte planten.
Op internet vindt u de zadenruilbeurs www.nationaleproeftuin.nl voor zelfgekweekte zaden van zowel sier- als wilde planten en bij www.knnv.nl
In de Oasegids van de Stichting Oase staat een uitgebreid overzicht van natuurvriendelijke openbare tuinen en parken. Een bezoek aan zo'n tuin geeft vaak veel inspiratie voor uw eigen tuin.

Tien basisregels voor natuurvriendelijk tuinieren

1. Neem zoveel mogelijk de natuur in de directe omgeving als voorbeeld
2. Kies planten die bij de bodem en het klimaat passen
3. Zet planten op een plek waar zij qua leefmilieu thuishoren
4. Zorg voor bedekking van de bodem zodat de grond niet uitdroogt
5. Laat de ondergrond liefst met rust; spit en schoffel dus zo weinig mogelijk
6. Lok door gevarieerde plantenkeuze insecten, vogels, amfibieen en kleine zoogdieren naar de tuin
7. Geef spaarzaam en doordacht water
8. Bestrijd ziekten en plagen zonder chemische bestrijdingsmiddelen
9. Bemest bij voorkeur met eigen compost
10. Vergeet niet om te genieten van de natuur die de tuin inkomt

Natuurlijk versus niet-natuurlijk
Natuurlijk tuinieren:
zoveel mogelijk inheemse planten
bodem bedekt houden
planten mogen door elkaar groeien
uitgebloeide bloemen blijven staan
gericht op het lokken van insecten, vlinders, vogels en kleine zoogdieren

Niet-natuurlijk tuinieren:
veel uitheemse en gecultiveerde planten
veel zwarte grond
planten staan keurig gerangschikt
uitgebloeide bloemen worden verwijderd
aanwezigheid dieren is geen doel

Nuttige adressen
AVVN, Landelijke Organisatie voor Hobbytuinders
Het AVVN maakt zich sterk voor natuurbewust en diervriendelijk tuinieren. Naast voorlichting onderzoekt het AVVN ook grondmonsters uit tuinen en geeft hiervoor een bemestingsadvies.
Telefoon en internet: (0346) 56 16 12 en www.avvn.nl

Koninklijke Maatschappij Tuinbouw en Plantkunde (KMTP)
De KMTP/Groei en Bloei heeft als doelstelling het bevorderen van kennis van en belangstelling voor het leefmilieu en de flora in het bijzonder. Ze organiseren excursies, lezingen en cursussen.
Telefoon en internet: (070) 416 14 10 en www.groei.nl

KNNV Vereniging voor Veldbiologie
De KNNV Vereniging voor Veldbiologie zet zich actief in voor natuurstudie en natuurbescherming in Nederland. Activiteiten zijn veldwerk, excursies, lezingen en actieve bijdragen aan natuurbeheer.
Telefoon en internet: (030) 231 47 97 en www.knnv.nl

Stichting Oase
Oase is een stichting ter bevordering van natuurlijke tuinen, parken en plantsoenen in Nederland en Belgie.
Telefoon en internet: (024) 677 19 74 en www.stichtingoase.nl

De Kleine Aarde
De Kleine Aarde heeft een uitgebreid aanbod voor de ecologische tuinliefhebber. Naast het grote ecopark organiseren ze lezingen en cursussen over ecologisch tuinieren.
Telefoon en internet: (0411) 68 49 21 en www.dekleineaarde

De Vlinderstichting
De Vlinderstichting onderzoekt en adviseert hoe natuurgebieden, openbaar groen en ook tuinen aantrekkelijk te maken zijn voor vlinders.
Telefoon en internet: (0317) 46 73 46 en www.vlinderstichting.nl

Vogelbescherming Nederland
Vogelbescherming Nederland zet zich in voor de bescherming van in het wild levende vogels en hun leefgebieden. In het vogelinformatiecentrum kunt u terecht met al uw vragen over vogels en ze verkopen onder meer nestkasten.
Telefoon en internet: (030) 693 77 77 en www.vogelbescherming.nl

DLV Groen & Ruimte
DLV Groen & Ruimte geeft milieuvriendelijke teeltadviezen aan kleinschalige grondgebruikers door middel van een nieuwsbrief, lezingen en teeltbegeleiding. Het DLV analyseert ook ziek plantmateriaal.
Telefoon en internet: (0321) 38 88 88 en www.dlv.nl

IVN Vereniging voor natuur- en milieueducatie
Het IVN is een vereniging van vrijwilligers en beroepskrachten die zich inzet voor meer natuur en een beter milieu door middel van voorlichting en educatie met name over de natuur in de woonomgeving. Verschillende afdelingen beheren zelf een heemtuin.
Telefoon en internet: (020) 622 81 15 en www.ivn.nl

De Bomenstichting
De Bomenstichting geeft informatie over alles wat bomen aangaat. Ze zet zich in voor monumentale bomen en heeft een burenspreekuur voor alle vragen tussen buren over bomen.
Telefoon (woensdag tussen 9.00 en 12.00 uur) en internet: (030) 230 35 11 en www.bomenstichting.nl

Milieu Centraal
Milieu Centraal geeft consumenten betrouwbare en praktische informatie over het milieu.
Telefoon en internet: (0900) 1719 en www.milieucentraal.nl

VELT, Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze
VELT informeert over natuur- en milieuvriendelijk tuinieren en verenigt mensen die op deze wijze tuinieren in Nederland en Belgie.
Telefoon en internet: (043) 459 20 07 en www.velt-nederland.nl

Wilde Weelde
Wilde Weelde is een vereniging van hoveniers, ontwerpers, adviseurs en kwekers met ecologische uitgangspunten.
Telefoon en internet: (035) 656 58 59 en www.wildeweelde.nl

Vereniging voor Zoogdierkunde en Zoogdierbescherming (VZZ)
De VZZ propageert maatregelen om zoogdieren te beschermen, geeft voorlichting en organiseert excursies. Zij adviseren ook bij overlast door zoogdieren.
Telefoon en internet: (026) 370 53 18 en www.vzz.nl

Reptielen, Amfibieen en Vissen Onderzoek Nederland (Ravon)
Ravon doet onderzoek naar genoemde diergroepen, adviseert voor bijzondere soorten en geeft informatie over amfibievriendelijke vijvers.
Telefoon en internet: (024) 365 32 70 en www.ravon.nl

Links
www.milieuloket.nl
www.natuurtuin.nl
www.heggen.nl
www.morgenster-zaden.nl
www.ecologiebibliotheek.nl
www.natuurvragen.nl
www.natuurkalender.nl
www.vijverbouw.nl
www.appeltern.nl
www.ecologischgroen.be
www.houtwal.nl
www.natuurpunt.be