In tegenstelling tot vorig jaar is ons voorjaar nu weer heel droog. Tim van tuin 79 heeft vorig jaar een wadi gegraven in zijn grasveld. Een wadi, het Arabische woord voor ‘woestijnrivier’, is een ondiepe, brede greppel waarin het regenwater van dak of terras wordt opgevangen en langzaam in de bodem kan dringen. Kan een wadi bijdragen aan het tuinieren in deze klimaat veranderende tijd? Ik ga bij hem polsen hoe hij dit heeft aangelegd en of het inderdaad bijdraagt.

Niet elke tuin is geschikt

Wadi staat ook voor waterafvoer door infiltratie. Een wadi is net als een greppel een sleuf in de grond maar dan opgevuld met verschillende lagen. Een wadi kan een laag gelegen grasveldje zijn maar ook een verlaging met planten die tegen water en tegen droogte kunnen. Eerst is Tim op onderzoek uitgegaan, want er zijn verschillende factoren die belangrijk zijn bij de aanleg. De aanleg van een wadi is niet ingewikkeld en gemakkelijk zelf uit te voeren. Niet elke tuin is geschikt om een wadi aan te leggen: de grondwaterstand mag niet te hoog zijn en de waterdoorlatendheid van de ondergrond voldoende.
Je kan de doorlatendheid bepalen door de ‘ emmertest’ te doen:

  • Graaf op verschillende plekken een gat van 30 centimeter diep
  • Vul de gaten met een emmer water
  • Als het water binnen 15 minuten wegloopt, infiltreert het regenwater goed. Als het minder dan uur duurt, is de waterdoorlatendheid gemiddeld. Is het water na een uur nog niet volledig weggezakt? Dan is de waterdoorlatendheid laag en is de grond niet of minder geschikt voor infiltratie

Het grondwaterpeil in de zomer mag niet hoger liggen dan 60 cm onder het maaiveld. Het doel is dat het water in de wadi infiltreert in de bodem en de afstand aflegt tot het grondwater. Als dat grondwater erg hoog ligt, is er geen ruimte om te infiltreren.

De grootte en de aanleg van de wadi

Al is een wadi maximaal 30 cm diep, toch kan een wadi van 4 bij 1 meter tot wel 1.000 liter regenwater per keer opvangen. Op internet staat een tool om te berekenen hoeveel ruimte je nodig hebt om het regenwater in je tuin te bergen. Tim heeft er voor gekozen de regenpijp niet op de wadi aan te sluiten en grind te gebruiken voor de infiltratie. De hellingen zijn licht glooiend (< 45%). De grond die je uitgraaft, hou je in je eigen tuin. Je kan ook de grond gebruiken voor een verhoging. De afwatering gebeurt van de woning weg naar de tuin en niet in de richting van je buren, anders krijgen zij natte voeten.

Onderin de wadi kan in plaats van grind, ook lavastenen of gebakken kleikorrels worden gebruikt als ‘infiltratiekoffer’. Op onze zware grond is een infiltratiekoffer nodig.
Hierop wordt meestal een waterdoorlatend vlies (geotextiel) aangebracht dat ervoor zorgt dat er geen zand of aarde in de infiltratiekoffer terecht komt. Zonder het vlies slibt de infiltratiekoffer dicht. De infiltratiekoffer geeft het opgevangen water langzaam af aan de bodem eromheen.
De bovenste laag van de wadi bestaat uit teelaarde waarin planten goed kunnen groeien. Door de open structuur laat deze laag het aangevoerde water goed door. Bij een normale regenbui zal het water binnen 24 uur door de bodem zijn opgenomen en is de wadi weer droog.
Ook kan je de wadi voorzien van slokops. Dat zijn overloopvoorzieningen die direct op een afvoerbuis zijn aangesloten. Als het water boven het niveau van de slokop stijgt, stroomt het water via de slokop naar de afvoerbuis.

De beplanting

Al naargelang hoe vochtig de wadi is, kan je die in plaats van gras beplanten met planten die wisselnatte omstandigheden aankunnen; ze verdragen zowel droogte als nattigheid. Dat kunnen oeverplanten zijn en planten uit graslanden die tijdelijk onder water kunnen staan.
In zijn wadi heeft Tim verschillende grassoorten, watermunt en grote kattenstaart aangeplant. Ook mogelijk zijn moerasspirea, penningkruid, adderwortel en echte valeriaan.

De tuin van Tim

Tim heeft sinds 2016 een tuin op ons complex. Hij had zich ingeschreven bij twee volkstuinverenigingen en kon al snel mee met de kijkdag. Niemand van de kijkers wilde de tuin hebben, want hij was zwaar verwaarloosd en het huisje afgebroken. Hij kon de tuin krijgen als hij er een huisje op zou zetten. Omdat hij nog jong was, kreeg hij op het hart gedrukt dat het niet de bedoeling was om er een feesttent van te maken.

Tim is het eerste jaar begonnen met de aanleg van een zo natuurlijk mogelijke tuin. Hij gebruikt zoveel mogelijk biologische zaden en planten die hij haalt bij biologische tuincentra in ons land. Er kwam een vijver waar kikkers en salamanders in huizen. Hij heeft een half hard pad aangelegd. Op een laag zand, afgedekt met worteldoek, kwam een laag grind. Het worteldoek is wel van plastic omdat er geen natuurvriendelijk alternatief was. Het is waterdoorlatend en groeit weinig ongewenste planten op. Het casco huisje heeft hij aan de binnenkant zelf met hulp afgebouwd. Een groot zonnepaneel geeft genoeg elektriciteit voor zijn koelkastje en elektrische apparaten.

Het is nog steeds uitzoeken wat wel en niet werkt op de tuin. Ook hij heeft een stapel kaartjes van planten die niet aansloegen. Al is de tuin flink opgehoogd en veel zon heeft, toch hebben de vlinderstruiken het natte voorjaar van vorig jaar niet overleefd. Nu staan zijn sierappel en zijn geurende blauwe regen te pronken, zo mooi staan ze in bloei.
Zijn laatste project is de aanleg van groentebedden op het grasveld: op karton heeft hij een laag compost aangebracht. Allerlei groentes en kruiden zijn aangeplant en ingezaaid. De knoflook doet het in ieder geval erg goed. Tim merkt dat zijn wadi een positieve bijdrage levert aan de waterhuishouding in zijn tuin.

Artikel: Hennie van Elderen
Foto: Tim Schiphorst

Bronnen:
https://velt.nu/nieuws/zelf-een-wadi-aanleggen-zo-pak-je-het-aan
https://www.huisjeboompjebeter.nl/regenwaterberging/
https://sprinklr.co/blogs/tuinplanten-tips/leg-een-wadi-aan?gad_source=1&gbraid=0AAAAADG1jZ4kdVBz0L9Vo46s1cF5ueVxv&gclid=EAIaIQobChMI19TZ2saJjQMVA6iDBx2qNDBgEAAYAyAAEgLp7_D_BwE